HO MHAUMÁK BAUN-BAUN

Atuis: Elena Liliana Popescu

I

Mail, moê’alekot-es a-ntèn
matamba ben a-nbi neno i
neu ho simot aî laiskahinet.

Ho ka muhín fa, ho ka mloim fa
he maim lalan he nabè’ muhín
mak ho ka muhín fa sâ-sâ a-ntomneu ko.

Sâ-sâ lê naklimâ nâko
laispalsumâ ataulnekaf
nane nnao ben es mé?
Fomenî apaisâ nâko luman
nane oras i es mé?

Ho mhaumák baun-baun, Aokbian,
meu hine
ntomneu ho laiskahinet!


II

Ho mumnau ka
ho fai pukan lê ka nok fa tupas
a-nbi neno unû,
oras pinamtas’e nhaumák
ma ho mumtau
mak sâ lê ho muneöp nane
eslê ho laiskahinet?

Ho mhaumák baun-baun
mhaumáken ma mhaumák a-mnès
meu pinamtas’e nbi noknokâ amaneot,
oras fai kaätuäs lê ka nok tupas nane namsòp
nok baelpenet ahaeb nekaf...

Laiskahinte feësat natonon
ma nabè’i ntaul nekaf ‘tebes
he nhuk natám ko neu in tifkai
nbi tonnatun-natun laiskahinet ini...

Laiskahinte
feësat a-npaisâ
es ho ka nabè’ fa mít
in kamanenun lê namfau ‘sekê
ma ka nabè’ fa muhín mak in ala santuaf...


III

Mapilû on uisbifé neu ilusi,
in namép
a-nbi tabu ho fê
mûnâte kuasa nane.

Ho mutoit mûfain’omen ka
neu lê nane alahe sekau,
fun in nahín ho lasîkolô ok-okê,
ho nukat ok-okê,
ho lomit abít nanait ok-okê,
ma ntaul ho nekam
neu ba he ho mjail in ate nekbaun?
Kalu ka muhín, neu muhín nai mak in tabu lof a-ntea
lekâ ho hantotis asuseb nekaf-sin nane
lof a-njalin baelpenet insomnia
nâko tuafin lê a-nlomin he nahinen—
insomnia lê ‘tebes lof ném—
neu sekau lê naim
ka nasnás fa
lalan he nfain neu ume.


IV

Ho mhaumák baun-baun, Anmone, mok kamafukal
ma, feës-feës, haumakat nane
namenab nís nekaf...
In natón ho neknuâ ok-okê,
ho sutais ok-okê,
ma ho neksusar nabè’ nâmaet ko.

Kaisâ mumtau, nane ka neu ko fa,
ho taüm amaneot, me neu in
lê ho muneôpe onlê ho kum,
in lê ho mpès-mutaube
haefe natun-natun a-nbi neno mesê,
in lê ho musáne haefe nifun-nifun,
he mfene maäf haefe nifun boës ma nnès
a-nbi tabu es-es.


V

Ò, ‘tebes ho mloim he muhín
sâ lê nabè’ nanát ko he mtea nae,
mbi nae ho ka muhín fa mak ho mbin!...

Lo ‘tebes ho lof a-mnao meu nae,
me ho lof mumtausan mleü
lê nabuabon nâko mleü
an-anâ miliare namfafau,
lê natnú’ ko nbi lakat-lakat.

Ka nalekonès fa ka he muhín
mak in nabia ko nanoeba,
ma he msimo on ho
abiat anaolalan?


VI

Ho mumtau fun
ho nabè’ munekun
ho hak neu laiskahinet,
ma ho alakleö he mumaun
fun luman lê ka nabè’ malukis,
lê masit ho lof a-mteke mak slutuf
a-nbi ho tabu es-es lê nalekonès...

Slutuf nâko moët humâ-humâ
a-nhel ko onlê magnet.
Me, masi onnane msâ,
a-nbi ho fuam nanan nae,
nmuî dame...

Ma dame nane ntanús nan ko
nèk in simfoni mnesamnés,
feës-feës,
haef-haef,
nabalbál...


VII

Ho mhaumák baun-baun mok noe
“He muhín aî he ka muhín”.

Ho msiap ka he mlake?
In nahakâtaun!...

In a-nsai es ho matam
lê natfai manuan,
me fêka nabè’ nít.


VIII

Ho mhaumák baun-baun
mok totis ânaet, Anmone!...
Ho msiap ka he muhín in taes?

Sâ lê naëkâ ko he mu’ét,
mèk lalan paradoks, masit nane
sâ lê nabè’i ntulun ko he míte...

Ho msiap ka he mnao mfin?
Aî masit he mhaumák a-mnès, sekau nahín?

Ho mutuin aî ka mutuin fa
moët he muleün patung-sin
lê a-npules ho ‘lekom/mleüm?

Sin lê nane lof namleün nmesen
oras ho fê nabè’i mmoë mtèn bian,
lê namnesan ka nmuïn fa upan,
natuin ho lomit kamâsekê.


IX

Ho mhaumák baun-baun mok kamafukal,
ma sâ-sâ lê a-nhaek ma naëkâ ho lalan
lof ka nmae fa he npaek humaf-humaf
lê nèk lais’amun maneunleüf!

Ma feës-feës—
masi kaiskaisâ a-nbi oras nane
ho mailat sin he npaisâ ko—
sin lof a-nsobal humâ-humâ
he nasnasab ko nbi lalan...


X

Ho mhaumák baun-baun
mok kamafukal amanenut, Anmone!

Masit ho lof mumtausan lalan,
lê a-mbi nae lof a-mmés baun-baun...


XI

Sâ lê ho mak-on nabè’ nasnasab ko,
lê ho mailet onlê namép lekleok,
natuin maneone, in alaha ilusi,
mutoit mûfain’om, “Nane sâ?”

Ho mhaumák baun-baun,
mleü msâ nânae baun-baun
fun helnekaf lê kamabatas
nâko nuansa lê ka ‘tebes,
lê nabè’ nâbaun ho lakat
kalu ho kum
ka mumép fa suk.


XII

Ho mhaumák baun-baun mok sâ lê...
Ho msiap ka?


Atlakab neu Metô: Yohanes Manhitu