Hauteas

Nâko: Yohanes Manhitu

O, hau klibû, hau atulun!
Hau atulas, hau kaäpehet.
Ho kamamatâ, me manekaf;
ho kamaäof, me mahinê ko.

‘Takaf ao’aölet eslê ho,
‘takaf ao amenat eslê ho.
Oras tuafe näo’oel mateas;
tabu tuafe he näî nhuk teas.

Atoinmunif ka nloim fa teas,
mansian amnasit a-nhuk hauteas.
Ho mfain haef abeït ma amaspeitis,
ho mjail suki amepat ma amâtanes.

Yogyakarta, Funfanû 2003

Kamus

Nâko: Yohanes Manhitu

Kamus, sulat âmaut neu hanfuaf,
naheun nok hine neu kanan uab.
Kamus, tasi amanuat – tasi hanfuaf.
Sekau nsup neune lof niun hine –
hine he ntek ma nnek molok.

Kamus, sulat humaf es kun –
mahilik nâko huruf A talantea Z,
ka namás fa me naheun nok masaf;
ka nâmau fa me naheun nok-a ‘maus.
‘Tebes, ho tasi hanfuaf amanuat ko.

Yogyakarta, Funhitû 2003

Musnasan Tupas

Nâko: Yohanes Manhitu

Baë, mfen nai! Mkios kum, manse nsaejen.
I manas neno moderen âlatan teknologi.
Nansaät es ho mtup onlê atoin-apehet?
Ho ka mutnín fa slutuf nâko pabrik?
Ho ka muskók mít fa masû polusi?
Ho ka mnen fa studi A, B ma C ka?

Unu ma besa, kaisâ a-mtup mibala!
Mtanâ hei luekmin neu kanan slutuf
henait hi kaisâ a-mjail tuaf kamalukê,
henait hi kaisâ a-moê mansian apnikan.
Au ufnekan henait hi kaisâ miun oe leke
ma misnasan mauslaso nâko noep-metan.

Onlê asu apao-ume sin, hit musti tbê piuta;
onlê asaebikasê, hit musti thuk tamepan fleu
henait teme aî bikasê ‘hopû kaisâ nsakalat kit.
Sin eslê pah-pinan anaomatas abít nenô ma fai.
‘Noinâ ma skól lof napoitan kit nâko meisökan –
meisökan lê naheun hit nekak aölet ma apnikan.

Pugeran Timur, Yogyakarta, Funfanû 2003

Ton Ním In Nanan

Nâko: Yohanes Manhitu

Au lukek a-ntonô nalaljen
fun koâ afétaën aminonit
lê napê nope âtemes nae.

Haef i au he ‘tok ka umolok
masi kibal napún-natefan kau.
Au he ‘jail kuk atoin-amonot.

Ho lof ka mumnaha mtein fa,
hi lof ka mmeno mtein fa ben
kalu hi miäitî ma mîlatan kau.

Hanfuaf lo namasaneisin banit,
taën lo naminaneisin in bukti.
Mataf ma nekaf lo ka nfolon fa.

Ton ním au lo uminab haefes,
ton ním au uheun kuk au pasu.
Neu lekâ au he uteab amaneot?

Kupang–Timor, Funnuâ 2004

Penfui, 18 Funboës 1749

Nâko: Yohanes Manhitu

.

Au utnín, lasîmaten onlê anesfút.
Hit ka tahín fa sekau es nasfú
ma on tâbilas matak hit a-tmaet
(Octavio Paz, El pájaro)

Nabuan nekaf mesê, ansaof mesê,
natuin Sulat Lifau-m-Nainonot,
Atu Lifau-m-Nainonot; Oekusi,
Miomaffo, Mollo, Amfoän, Biboki,
Insan ma Fautleü ntut hanaf mesê.

Meo kaesmetan sin nasaebin penpene,
nhukun kenat, auni, msâ sunî mnanû,
natbokab aplenat kota fautputun sin.
Pusmau njail asoit nâko lasimtaus.

Smanaf nifun bôha napunan Hornai,
Monkana nabuab in meo fautputun sin.
Amabi nafeitin in bijae metô aslutus sin,
bano nsae neu abhaët akalat sin neokin.
Akalat bian naheun paän ma bahkabâ.

Nipu ma noep-metan a-nsilkon nanoeba,
aof, mutî ma metan, naplák onlê penâlikaf.
Gaspar da Costa in bale snasat a-njail saksi
neu neno lê kamapnikan talantea nabalbal.

Mkios, penâ amliat-amaspeitis kamanikâ.
Nâ asait onlê ulan apopit, nesâ onlê pupuk.
Penâ apunet ka nok tuan, nitu es sin apaot.
Lele kamakisô, penâ ka maseikî mnitâ fa.
Nanao penâ apunet amliat a-njalin penfui.


Kupang–Timor, Funnuâ 2004

Atuipuisi

Gambar neu puisi ném nâko i.

.

Nâko: Yohanes Manhitu

Neu atuipuisi nèk Uab Metô

Katâ aî hanfuaf, ini mnahat aminat;
uabe in otan es ini mnimut aminonit.
In a-ntui piuta nâko in nekan nanan,
ma nkifû uab neu nekaf ma smanaf.

Tuafes lof nak in nanai aî namaun,
bian lof nak in lo atoni anuinmepu.
Me in atuis amaneot, atonas alekot
neu sin: apules laistuis ma hanfuaf.

Ò atuipuisi, atónhanaf nâko nekaf;
afainekat ma atónlasi natuin tninas.
Ho ‘mause eslê puisi alumat mabaca,
ho abiate eslê hanfuaf ma ‘tuï aäikat.

Yogyakarta, Funfanû 2003

Tone ini msòpun he ntae ben

Foto: http://www.bized.co.uk

Atuis: Yohanes Manhitu

TON i au 'sinmák he usòp ton mnâ ma msiom ton feü 'bi i - kuan ma bale. Masi ka ton-ton fa, me haefes-haef lo naleko msâ henait mlilê nabè' mabatî a-nbi umenanan onlê un-unû au fêka uhín lalan ma naot, lê a-ntaul he usaitan kuan. Lo 'tebes, naleok kun he tait lakat ma tnao teu bale bian he taim hine ma 'noinâ feü. Me nbi oras bian, hit musti tafinib neno ma fai fauk a-nbi hit umenanan.

Nekke nmoin aî kahâ, tabu lo natpén kun ma neno masekal nèk fai natuin Apaket In lomit ma sinmakat. Neu, mauthe tain tan alaha moët alekot ma amasat nâko tabu afinit ma tamasab tabu amnemat tèk alekot ma fnekan feü piuta. Manas lof nanaob in mepu nabala nok nenô, ma funan ma fkun abitin neno-tunan lof nanaob sin mepu nok fai he nsekal manas. Amoët ma Apakaet nmoê nalail sâ-sâne namás ma mauthe in namás piuta onnane he naleok.

Ton amnáte npaumak he nfinen ma Usî fê nok kau ma In lof nok kau piuta natuin In hantaën. Au ufnekan he In nok ko msâ henait ho nekam neheun nok mlilê lê Yesus Asoit lof nèki neu kit.

Kefa-Timor Neonsaet, 19 Funboesamnuâ 2008

Au es kau internet

Nâko: Yohanes Manhitu

Haef namfafau au aum eu bale i
fun mepu es a-ntaul neik kau

.

Haef namfafau au aum eu bale i

ma upein hine feü humâ-humâ

Haef namfafau au aum eu bale i
me ka upéh fa aum haef-haef

Haef namfafau au aum eu bale i
he uheun au lolek eik hanaf feü

Kefa-Timor Neontés, 19-12-'08

Umêsubâ

Nâko: Yohanes Manhitu

Ume i es a-nlal ma
nhâtaen au nesâ ma nuif.
Uembubû, matefî neik hun,
mânikî neiki ‘bebâ aî ‘nesat,
ka maneuspalaf fa, ala enô mesê.
Ní-úf nonô há es a-ntól natetu.
Ai ma tunaf a-nbi in tnanan.

Umêsubâ, ume nâko Pah Timor.
Sonaf atoni Pah Metô amanekat.
Bale afé-‘honis ma asain monit.
Poäf, tetu aî panâ apaofini.

Fai nsekal nan neno amnanut,
funan a-nsekal manas amnoutus,
umêsubâ nasaitan mataf-mataf,
masekal neik uemkase, uem-feü.

Biâ-benû amanekat ma amnaut ki,
mauthe hit a-tsiom tan kase in sonaf.
Me lobaithe kaisâ tapnikan hit sonaf
fun in a-msâ ‘takaf pah manekat.

Yogyakarta, Funsiô 2003