Apaokuan

 
Nâko: Yohanes Manhitu

Neu abitin kuan ma bale

Tabê neu kanan apaokuan, bale manekat!
Hei mloi baut amâfenat he mpao hanmantaën;
hei mtok mibala, he mpanat-a ‘maus umenanan.
Hei es mihín nono mantaën, hei es kuatuaf.

Seunbanit ‘naek neu kei, kanan apaokuan,
neu hei haet ma neu hei ‘puse asait-amòfut.
He mitutan monit ma mpao lasi batan-batan;
hei msiom amnemat ma misain sin lakat.

Apaokuanin, atoin-anékpah ma ahín’uab.
Mtiut hit kuan leko-leko talantea hai nfain-eim.
Kaisâ misaitan hit bale ma hit luan amanekat.
Mauthe hit fê tamnau tabu hit fê an-anâ kit.

Yogyakarta, Funhitû 2003

Teknologifobia

Nâko: Yohanes Manhitu

Mkios, bikasê masekâ nèki bnaokolo;
mu’ét, toïs ahanat masekâ nèk telepon;
mail, kantor pos masekâ nèk internet;
mupén, atonîhonis matukar nèk robot.

Munî i ane ma penâ matao pupuk urea,
neno i paku ‘fenu lo masekâ nèk listrik.
Sâ-sâ nabain’on natuin pah in sinmakat,
ma neno nâfeü ‘poän piuta onlê kaunâ.

Hoè, au aokbian, monit musti mabainâ!
Teknologi musti mapakê neu lasi alekot,
teknologifobia kaisâ a-ntoman kit, biâ.
Mtaus teknologi kaisâ naheun hit nekak.

Yogyakarta, Funboësamnuâ 2003
----------------
teknologifobia nak mtaus neu teknologi humâ-humâ.

Veritas

Nâko: Yohanes Manhitu

Veritas, nane lais’amaneot, uab atomas.
In ka nahín nít fa leke, ka nahín nít fa lahi.
Onlê anet, in nmaneo; onlê oe, in nakninô.
In lof a-nmeûsín masi mèsökan ném,
in namlia nabala masi katilâ napunan.

Veritas in upan onlê noni mnatû ini –
nmâfen fun mataï nèki ‘taî amaneot.
In musti nmeu, kaisâ onlê gado-gado –
maselô nok rasa kamahinê humâ-humâ.
Veritas musti namlia onlê ane ma penâ.

Kupang–Timor, Funtenû 2004
--------------------- 
* Veritas i nâko uab Latín, nak lais’amaneot

Natuin Sin…

Nâko: Yohanes Manhitu

Natuin sin matekâ nak asiput,

sin musti nahan he namsenan.

Natuin sin maboin nak asusar,

sin musti namin he nitan malinat.

Natuin sin nok smanaf amâmuït,

sin musti ntoen piuta he nâmaun.

Natuin sin npeisin neu mèsökan,

sin musti nabesan neu meûsinê.

Natuin sin matekâ nak amunit,

sin musti nâhòpû he nahunun.

Natuin sin matekâ nak apehet,

sin musti njalin tuaf amakoet.

Natuin sin matekâ nak akhisî,

sin musti nfaes nain lahi-leke.

Natuin sin matekâ nak asanab,

sin musti nboe sanat ma penu.

Natuin sin matekâ nak abulalut,

sin musti nmonin nbi dame.

Natuin sin nâlón nâko Apakaet,

sin musti nhaumak In sonaf.

Kupang–Timor, Funtenû 2004
--------------------
* Tenabfuaf neu puisi i in model ném nâko Mat. 5: 1-12.

Tafnekan he Uab Metô mapakê a-nbi filem

Tkios talail filem lê Mel Gibson namót ma ntulû neu asinmákfilem abitin pah-pinan i, hit bian ofmasit tanokan, taneöp, oke-te tafnekan tak, “Koè Usî, baithe Mel Gibson naskék naneöp he nmoê filem feü ma npaek uab bian a-nbi Pah Indonesia, nès-nès a-nbi Timor”. Sekau es nahín, kaiskaisâ nbi neno-amunit Mel Gibson, aî tuaf bian onlê in, natutan in mepu ma npil nan Uab Metô on uab neu filem feü nane. (Yohanes Manhitu,  "Mel Gibson, In Filem, ma Uab Mapniknin", 2007)

Amolok Metô Nua Nmasònïn Hanaf ntomneu Uab Metô Nâko Negara Nua : 21 Funnuâ 2013

 (Es-es a-ntui kun natuin in ejaän)

• Jose Antonio Afo'an (es Oekusi, Timor Neonsaet): Tabe alekot neu ki ok-oke ma usi Neno nok kit nabal-bal........ 
• Yohanes Manhitu (es Yogyakarta, Indonesia): Naleok, Tuaf Afo'an abít Pah Bitimo, pah amasat piuta, pah afútnekaf abalbalat. Tabê ma pules namfafau neu abitin kuan ma bale. Uab Metô, uab amasat i, nfut kit piuta. 
• Jose Antonio Afo'an: Masi bahan ma biul besi batis kit natuin plenat ma ukan pahpinan in kuna, mes hit alaha fefa tnanoe ma hanaf tnanoe- nekaf mese ansaof mese meup tabua taloitan, tahelan tma tfomenin pah bitimo in tuakin es le : Liurai Sila, Sonbai Sila, Afoan Sila no Beon Sila es am Usi Neno nabelab nani kun.......Tabe alekot neukit. 
• Yohanes Manhitu: Neu, Aokbian Tua Afo'an, nane ho lasi ma ho toni amasat ma alumat lê mulakab ma muneteb neu kau, ho sobâ ma ho aombian, es pah akloö ma nifu akloö. Masi nak bah-besi ma biul-besi nbatis ma naëkâ kit, tob ma tafâ Pah Metô, nbi nenô amunit ma fai amunit i, nbi neno-tnanan amanuat ma nbi neno-nupun kamanakat, mauthe nekaf mesê, ansaof mesê kit, on apanat uab ma atiut lasi nâko beï ma naï anaot ma asaitan, tlut ma tatalub, tahelan ma tamepan lomit ma sinmakat alekot, he Uab Meto aî Molok Metô, eslê atoin-Metô in hanan, nafinbon ma nakonbon neu eke amunit ma batan amunit. Au lasi eslê i, au toni eslê i.

Ait ho he mfain òm

Nâko: Yohanes Manhitu

Ton amnauntin nfininen
ma ho musaitan kau ben.
Onlê askeket nâko nanait,
ho nekme fê a-nmoin ka?

Oras au nekke fê namlia
neu fnekan ma manekat,
fun sinmakat afulit bian,
ho mtanhai hit hanfekat.

Munî i, naskék ho mutoit
ma mpô kau nâko pnikan.
Nâko tuis lê ho msònû,
ait ho he mfain òm ka?

Kefa-Timor, Funnuâ 2011

Aof lê naheun nok "misteri" 'naek

Hit aoke lof natuin hit lomit kalu in maükan ma mânoinâ piuta tèk disiplin atomas he natuin plenat, lê ném nâko hit neöp. Haef namfau hit tamkák fun tít atoni onle Bruce Lee lê nabè' nahín teknik alekot ma amasat he npaek in aone ma namliab hine maüpâ nane he nfit naäitî in pahe kanan. Mansiane in aon namkakab kit fun in fê naheun nok "misteri" 'naek.

Neksabar in fuan

Haef namfau hit taneöp 
tak lalan abít hit matak maëkâ 
ma hit ka tmuî fa pilit bian. 
Me kalu ka tasmán fa ma tkios lekleok tèk neksabar, 
hit lof tít lalan masi in ka nmanua 'sekê fa.