Nuän Fatu Sinai(n)

Nâko: Yohanes Manhitu

Au ‘nen nuän i nâko au amnasi Simon PetrusTunliu ma atoni sin a-nbi Kuan Kiubukif. Nuän Fatu Sinai(n) i nuän a-ntomneu fatu ‘naek mesê, onlê bnoko mesê lê munî i nabeî tapene nbi Tais-Bifé (Selat Ombai) nanan nâko bale mesê kanan Fautkenfuâ, npaumak Nitib, ai nabeî tapene nâko Baoknan, kota ‘naek Kecamatan Nitibe ini (oras Indonesia in plenat), nbi Pah Ambeno, Timór Lorosaee. Nuän i nnao nkon kuan-kuan a-nbi Pah Timor, nneis-neis neu sekau es lê nahín laistakanab (etus ntomneu pah).

Nuän i nak on i: Afi un-unû, nmuî ‘nuüf nua naketin (nmapaumakan) nbi bale mesê npaumak nok ‘Nuüf Mutis. Tobe nbi ‘nuüf nua’in nane ukin a-nfua nuüf nua aketsin nane ton-ton, nbi oras senat ma oras bian. Me muït lê malolô a-nbi fuat neu ‘nuüf nua in nane ka namnés fa: neu lê ‘nuüf ese (kanne ka matekâ fa) tob sin a-nlolon fafi ma bijae(l), me neu ‘nuüf lê kanne Fatu Sinai(n) in ka napein nit fa fafi.

Nbi neno mesê onnane, Fatu Sinai(n) (aî ofmasit in tuan) ném neu lê ‘nuüf ese ma natone neik neksusal nak: «Ho muleok neu tobe nlol ko fafi ma bijael ton-ton. Au lo sin a-nlol kau ‘bib-haemenû haef-haef. Ton i kalu sin a-nlolon ntein kau ‘bib haemenû, au lof aenkuk eu tasi nanan.» “Nuüf lê ese ka nak fa sâ-sâ, in nekne msâ namleû. Tone ntea ben onnane, tobe nbi pah nane, neman he nlolon ma nfuan onlê haef-haef. Onlê ton afintin, sin-a-nlolon fafi ma bijael neu lê ‘nuüf ese, ma nlolon ‘bib-haemenû neu Fatu Sinai(n). Es nnane, Fatu Sinai(n) nak oras nane in musti naen neu tasi nanan, natuin in hanfekat.

Oras fai natnan onnane, tomas atoni-sin, le’ a-ntokon nbi kuan lê a-npaumak Fatu Sinai(n), ntupan fininen, ‘nuüf nane natnô ma nnao babaun nâko in balan. Naskek onnane te, maunnai-es a-nkokleô on i: “Koklêleöoooo……………lem tasi…………..Koklêleöooooo…………lem tasi.” Mauntuafe nfen ma nakain manu nane nak: «Hus…….mëeee meokalâ………maun-alaut.» Npaumak he nmeu ben, manu nane nkokleô haef s a-ntein onlê lelo: “Koklêleöoooo………lem tasi………….. Koklêleöoooo…………lem tasi…………………….”

Maun tuafe npoi he nakain manu akokleöt nane, me nbi oras nane in naskék nâtataï ma nkoâ, fun oras nane sin a-nbin tasi nanan ben. Atoni bian lê a-nfenan msâ namtaun oke-okê ma ntofnok fun sin ka nlaenan fa maunnai akokleöt nane. Kalobes onnane kuane nlem neu tasi. Alaha bifé mnasi mesê es a-nlakan fin neu tasi biane nok in manu, lê nasaeb neik in tuan.

Atoni nbi Pah Timor a-ntek Fatu Sinai(n) in lalan he neu tasi nak Noe Besi, fun noe nane nmoin ma nsai piuta. Noe nane in ninen naheun nok aenöek. Ma munî i njail nakat neu Indonesia nok Timor-Leste (Timor Neonsaet). Oras au fê a-‘bi SDN 7 Kiubukif, hai mnao mpeknik aithe haef nua mbi noe nane in ninen.

Nuän i he 'tebes aî kahâ, alaha Uisneno Amoët ma Apakaet kun es nahín in maneon.

Yogyakarta, 9 Funnuâ, 2002

Sugéng ma Yufen

Nâko: Yohanes Manhitu

Etus tuktukâ i npoi nbi Yogyakarta. Nmuî mahasiswa-es kanan Yufen. In atoin-Maumere, Flores. Nâko nasoup SMP nbi Maumere in natutan ini skol SMA nbi Irian Jaya, es munî i matekâ nak Pupua. Oras i Yufen a-nkulia es akademi informatika mesê es Yogyakarta. Etus i nak on i.

Fai-es onnane, nmuî onen uempenef atoin-Katolik sini nbi ume-es a-nbi bale mesê kanan Minggiran. Uemtuaf nane nâko Jawa, ma kanan atuin’onen nane msâ namfau nneis es nâko Jawa. Onlê hit ok-okê tahín, nbi Jawa atoni-sin naüaban neik sin uabe kun. Es onnane, hit atoni tâko monê (pulau bian) lê ka tahín fa uab nane, lo tasuspok ‘tebes. Lo nmaneo, sini msâ nahinan uab nasional, uab Indonesia (Labit), me uab nane ka maüabâ fa neno-neno; alaha nbi oras-oras resmi.

Yufen, lê ném neu onen uempenef nane nok in aonbian kanan Hiro, ntám natuin pukan bian lê a-ntamanen neu ume nanan. Oras sin a-ntaman onnane, sin a-nmanaä’nimaf es nok es. Atoin-Jawa sin lê a- nmanaäa‘nimaf natae sin biakin nak: “Sugeng, sugeng”. Yufen in naneop nak sugeng nane kanaf aî fam, es onnane oras in nsalamat bifé Jawa es, in ka natae fa bifé nane nak sugeng, me in natae nak Yufen (ntek nafanî kun in kanan).

Oras nane, Yufen in ka nak fa sâ-sâ, me Hiro napán manit a-nbi nekan. Oras onen nane namsoupen, ma sin a-nnaon nfanin neu sin kos, Hiro nmain natuin lalan. Yufen, lê ka nahín fa nansâ es Hiro nmain neu sâ, natoit nak: “Hiro, nansâ es ho mmain mûsek’om?» Hiro nak: «Au ‘manis ko»

“Ho mmanis kau?”, Yufen natoit.

“Hao au ‘manis ko.”, Hiro natae.

“Me ho mmanis kau neu sâ?”, Yusuf natoit.

“Sugéng nane nak sâ?”, Hiro neiki nsobal Yufen.

“Sugéng nane atoin-Jawa in fam”, Yufen natae onnane.

“He…..he…..he……he……i lo nlucu tebtebes, Yufen.», Hiro nmain me Yufen namkoa baha.

Sugéng nane nak selamat.», Hiro natonan Yufen.

“Aduh……au ‘san ulaljen. Etun bifé lê au ‘masalamat okne nmain kun.», Yufen a-ntofnon.

Mabê nane, oras sin a-nnaontean sin kos, sin fê a-nmamanin. Ma, oras au ‘nao eu sin kos ma sin natonan kau etus i, hai ‘mani mtein.

Yogyakarta, Funnuâ 2002